Rzeczywistość i jej reprezentacje – od mimetyzmu do konstruktywizmu

Druga ogólnopolska, interdyscyplinarna konferencja nt. poznawczych funkcji obrazów

2-4 września 2014 r.

Kazimierz Dolny nad Wisłą

Poznanie obrazowe jest dziś przedmiotem refleksji na gruncie wielu dyscyplin naukowych i filozofii a tytułową listę można by przedłużyć o teologię ikony, socjologię wizualną, teorię i praktykę sztuk wizualnych czy teorie metafory i poezji, gdzie medium dla obrazów ukonstytuowanych w wyobraźni stanowi język. Warto więc podejmować badania transdyscyplinarne, tzn. takie które przekraczałyby sztywne granice tradycyjnych dyscyplin i wieloaspektowo ukazały strukturę i dynamikę  poznania obrazowego.

Zazwyczaj o poznaniu obrazowym myśli się w opozycji do poznania opartego na pojęciach, dyskursywnego. To ostatnie, w zgodzie z tak wpływowymi kierunkami myślowymi jak neopozytywizm i filozofia analityczna jest uważane za jedyny wartościowy sposób konceptualizacji świata. Na tym tle poznanie obrazowe bywa spychane na pozycje irracjonalizmu i emocjonalizmu. Irracjonalizm ma być charakterystyczny dla twórczości artystycznej i dla recepcji sztuki, w odróżnieniu od myślenia poddanego racjonalnej dyscyplinie, które ma budować naukę. To oczywiście uproszczenie, ale niezwykle rozpowszechnione.

Obrazy

Wydaje się, iż poznanie obrazowe ma swą własną strukturę i podlega możliwym do wykrycia i opisu regułom. Co więcej, jest nierozłącznie powiązane z myśleniem dyskursywnym i stanowi dla niego swoisty kontrapunkt.
Jako wstępną hipotezę roboczą stawia się tezę, że w żywych aktach poznania aspekty dyskursywne i obrazowe współdziałają i przenikają się. Gdy proces poznania i konceptualizacji rzeczywistości rozumie się jako proces holistyczny, to można w nim wykryć określone wymiary, które pozwalają na zbudowanie modelu poznania obrazowego i gdzie obrazy funkcjonują w niektórych aspektach podobnie jak pojęcia. (Np. zawierają się lub są rozłączne, pozwalają się hierarchizować ze względu na ogólność resp. rozległość…)

Michel Foucault Słowa i rzeczy rozpoczyna od analizy obrazu Velasqueza, fundując dziedzinę badań, które w skrócie określa się dziś jako problematykę reprezentacji. To okoliczność znacząca i potwierdzająca potrzebę refleksji nad poznaniem obrazowym i jego naturą.

Komitet Organizacyjny

 Przew.dr hab. Maciej Teodor Kociuba
Dr hab. Teresa Pękala prof. nadzw. UMCS
Dr hab. Małgorzata Kowalewska prof. nadzw. UMCS